Życie i twórczość Jacoba Moreno

- autor: tsissput

Jacob Moreno był wiodącym psychiatrą, psychologiem, myślicielem i wychowawcą. Wymyślił psychodramę i socjometrie. Jest uznawany za pioniera psychoterapii grupowej. Jest szeroko rozpoznawany, jako jeden z założycieli dyscypliny analiza sieci społecznych, odłamu socjologii, która zajmuje się ilościową oceną poszczególnych ról w grupie lub społeczności, oraz analiz sieci połączeń między nimi.
Przodkowie Moreno pochodzili się z Hiszpanii. Po wydaniu dekretu alhambryjskiego (dotyczącego wygnania żydów) musieli wyemigrować. Osiedlili się w Konstantynopolu, skąd pochodził dziadek Jacoba – Buchis. Opuściwszy Konstantynopol przodek Jacoba zamieszkał w Pleven w Bułgarii, gdzie w 1856 roku doczekał się syna. W wieku 32 lat ojciec Jacoba ożenił się z dużo młodszą od siebie Pauliną Iancu, która również należała do grupy sefardyjskich żydów. Podczas wojny Rosyjsko-Tureckiej Moreno opuścili Pleven i osiedlili się w Bukareszcie. Tam w 19 maja 1899 roku urodził się Jacob. W czasach wielkiej twórczości intelektualnej i zawirowań politycznych cała rodzina wyprowadziła się z Bukaresztu.

W 1895 roku, zamieszkali w Wiedniu, gdzie młody Moreno zaczął studiować medycynę, matematykę i filozofię na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1912 roku uczęszczał na wykłady Zygmunta Freuda słynnego wówczas badacza ludzkiego umysłu. W swojej autobiografii Jacob wspomina spotkanie z Freudem,
kiedy to wykładowca wyróżnił go z tłumu i zapytał o jego badania. Moreno odpowiedział:

“Well, Dr. Freud, I start where you leave off. You meet people in the artificial setting of your office. I meet them on the street and in their homes, in their natural surroundings. You analyze their dreams. I give them the courage to dream again. You analyze and tear them apart. I let them act out their conflicting roles and help them to put the parts back together again.”
W teorii psychoanalizy Freuda, podstawą jest koncepcja struktury osobowości. Według niego, nasza osobowość składa się z trzech elementów: id, ego i superego. Każdy z nich ma własną dynamikę, mechanizmy i funkcje, jednak działają one tak blisko siebie, że trudno je rozdzielić. Upraszczając, oznacza to, że na każde nasze zachowanie wpływ ma zarówno id jak i pozostałe elementy. Struktura osobowości.

  • Id to pierwotna energia, która zasila pozostałe systemy. Jego celem jest zachowanie optymalnego poziomu energii w organizmie. Jeśli więc jest jej zbyt dużo, id dąży go tego, aby ją rozładować. Id bywa nazywane naturalnym popędem, albo też wewnętrznym dzieckiem, działa, bowiem właśnie jak dziecko, które chce unikać przykrości i dążyć do przyjemności.
  • Ego to element kontaktujący się ze światem zewnętrznym. To ego wie, co trzeba zrobić, aby osiągnąć zadowolenie i obniżyć poziom energii. Ego jest w stanie odróżnić to, co jest rzeczywiste i istnieje w świecie zewnętrznym od tego, co znajduje się jedynie w wyobraźni człowieka. Ego decyduje o działaniu i o tym, na jakie bodźce nastąpi reakcja organizmu. Można je przyrównać do dorosłego, który wie, co trzeba zrobić i w jaki sposób, aby osiągnąć dany cel.
  • Superego nazywane jest sumieniem lub poziomem społecznym. Przechowuje ono wszystkie nakazy i zakazy społeczne, moralne, prawne. Superego hamuje nieakceptowane społecznie impulsy id i dąży do doskonałości w rozumieniu wpojonych człowiekowi wartości i zasad.

Wszystkie trzy elementy osobowości współpracują ze sobą, tworząc jedną spójną strukturę, która powoduje, że jesteśmy tacy, jacy jesteśmy.
Jacob  nie zgadzał się z tymi teoriami i całkowicie je odrzucając rozpoczął właśnie badania, nad porzuconymi wcześniej przez Freuda relacjami międzyludzkimi. Zainteresował się również potencjałem drzemiącym w tworzeniu grup terapeutycznych. W 1917 roku uzyskał tytuł doktora, pod kierunkiem psychiatry, którym był Otto Petzel.

Badania Moreno w połączeniu z jego zamiłowaniem do teatru bardzo szybko doprowadziły do zainteresowania się możliwościami ekspresji oferowanej przez sztuki dramatyczne. Moreno zaczął także eksperymentować w poszukiwaniu nowych metod terapeutycznych łącząc skuteczność improwizacji i katharsis. Na podstawie swoich badań stworzył w 1920 roku „teatr eksperymentalny. Zapraszając uczestników do dołączenia do przedstawienia, w których będą one odgrywać różne role, Moreno chciał uwrażliwić każdego odgrywającego na różne aspekty własnej osobowości i aspekty osobowości ich partnerów. Miało to otworzyć drogę do twórczej spontaniczności i ekspresji własnych emocjonalnych możliwości.
W 1925 roku Jacob Moreno przeprowadził się do Nowego Jorku. Objął stanowiska w Columbia University i New School for Social Research. Przez pewien czas spierano się o jego dokładną datę urodzenia (1899 czy 1892), gdyż przyjeżdżając do Stanów przedstawił się, jako o 3 lata młodszy. W Nowym Jorku kontynuował prace nad swoimi badaniami. Ogromna metropolia, będąca zlepkiem narodowości dawało Moreno mnóstwo swobody i stanowiło świetne źródło badań..

W 1932 roku dr Moreno przedstawił psychoterapię grupową przed American Psychiatric Association
(międzynarodowe stowarzyszenie skupiające psychiatrów). Zwiększając intensywność badań nad relacjami międzyludzkimi wprowadził terapię grupową do więzień. Sformułował podstawy socjometrii, które zamieścił w swojej książce „Who Shall Survive” wydanej w 1934 roku. W książce opisane są techniki, służące
do obiektywnego opisu relacji w grupach, oraz różnych aspektów interakcji. W książce Moreno przyjął krytyczny stosunek do psychoanalizy, nie negując jednocześnie jej przydatności. W książce znajduje się jedno z najwcześniejszych graficznych przedstawień sieci społecznych – socjogram.
Przez następne 40 lat udoskonalał swoje teorie na temat stosunków międzyludzkich,oraz opracowywał narzędzia
dla nauk społecznych:

  • socjodramę,
  • psychodramę,
  • socjometrie.

W 1947 roku wydał monografie pt. „The Future of Man World” opisującej, jak rozwijając osiągnięcia autora, aby przeciwdziałać ekonomicznemu materializmowi Marksa, psychologicznemu materializmowi Freuda i technologicznemu materializmowi naszych współczesnych czasów.

W autobiografii Moreno opisane są następujące zasady dotyczące grup:

  • Spontaniczność i kreatywność są siłą napędową w rozwoju ludzkości, stojącą ponad niezależnym libido i socjometrycznymi motywami, które przeplatają się z tymi pierwszymi. Spontaniczność i kreatywność mogą być jednak pochodnymi niezależnego libido i socjometrycznymi motywami.
  • Miłość i wzajemne dzielenie się są potężne i niezbędne zasadami w życiu grupy, dlatego konieczne jest, pokładanie wiary w intencje innych, wiary wykraczającej poza posłuszeństwo wynikające z przymusu fizycznego, lub legalistycznego.
  • Super dynamiczna społeczność bazująca na powyższych zasadach może być wprowadzona do realizacji przez stosowanie nowych technik.

W 1950 roku Jacob Moreno stworzył międzynarodowy komitet dla grup psychoterapii w Paryżu, a w 1965 zorganizował pierwszą na Świecie Konferencję Psychodramy. W późniejszych latach jego metody socjometryczne osiągnęły wielki sukces w Stanach i Europie.
Po długiej chorobie Moreno zmarł 14 Maja 1974 Roku Nowym Jorku, wieku 84 lat. Wybrał śmierć przez powstrzymanie się od jakiegokolwiek pokarmu i wody. Na jego życzenie, epitafium nagrobku brzmi: „człowiek, który wniósł śmiech do psychiatrii”.
Ostatnie badania prowadzone przez Roberta Waldl’a z Uniwersytetu w Wiedniu pokazują ogromny wpływ teorii Moreno odnośnie dzieło „Ja i Ty” Martina Bubera.
Istnieje wiele ośrodków szkoleniowych i instytucji skupiających wiele tysięcy studentów.
Dr Zerka Moreno, żona Jacoba kontynuuje jego prace do dziś.

Źródła:

Marcin Hajder
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: