Spojrzenie na świat nauki… okiem nauki

- autor: tsissput

Naukowcy od dawna analizują zjawiska zachodzące w otaczającym nas świecie. Starają się oni zbadać najprzeróżniejsze aspekty naszego życia, poznać przebiegi procesów, odnaleźć panujące reguły działania oraz zgłębić budowę najrozmaitszych elementów. Nic więc dziwnego, że z czasem i sama nauka stała się obiektem badań. Powodów takiego postępowania jest wiele, choćby „wrodzona” dociekliwość badaczy. Dzięki chęci poznania i usprawnienia można poddać analizie wiele aspektów pracy naukowca, choćby stosowane narzędzia i metody. Badania takie mogą doprowadzić do wielu korzyści, jak np. opracowania nowych rozwiązań oraz usprawnienie istniejących. Obiektów wartych zgłębienia jest bardzo wiele, a jednym z nich są sami badacze i społeczny wymiar ich pracy. Niniejszy wpis na blogu ma na celu zapoznanie czytelnika z korzyściami płynącymi z badań nad naukowcami i współpracy między nimi. Dodatkowo zostaną pokazane dane wykorzystane do analizy, problemy związane z ich reprezentacją oraz metody ich analizy.

Jest wiele powodów dla których analiza środowisk naukowców jest ciekawa i przydatna. Pierwszą z korzyści jest ocena samego naukowca [2, 3] oraz sprawdzenie jak wygląda jego dorobek na tle innych osób. Dzięki temu można zobaczyć np. jak wyniki badań jednej osoby wpływają na pracę innych badaczy. Wyniki te mogą być różnie ocenione przez środowisko naukowców, mogą one stanowić inspiracje do dalszych prac, pomóc rozwiązać problemy z innych dziedzin nauki, a mogą też zostać przemilczane. Gdy efekty pracy są uznane za wartościowe może to oznaczać, że badacz jest ekspertem w swojej dziedzinie i współpraca z nim może przynieść korzyści. Mając do dyspozycji ocenę poszczególnych osób można sprawdzić nawet cały zespół, czy nawet jednostkę badawczą. Takie wyniki też są bardzo interesujące, gdyż mogą stanowić pozytywną reklamę ośrodka oraz mogą przyciągnąć zlecenia z przemysłu. Drugim ważnym kryterium jest atrakcyjność i popularność danej dziedziny wiedzy. Na przykład wiedzę tą można wykorzystać do wyboru tematu doktoratu. (Z jednej strony można wybrać atrakcyjny temat i zwiększyć szansę na publikację, a z drugiej pozwoli to uniknąć dziedziny w której jest mała szansa na przebicie się do światowej czołówki ekspertów.) Ale nie tylko doktoranci mogą na tym skorzystać, także doświadczeni naukowcy mogą zobaczyć jak ich badania wyglądają w świetle współczesnych problemów. Kolejną korzyścią płynącą z analizy pracy naukowców jest sprawdzenie jak wygląda ich współpraca, indywidualna jaki i pomiędzy ośrodkami krajowymi czy zagranicznymi. Dane te pozwalają pokazać wiele ciekawych rzeczy, np. jak złożone i wymagające są niektóre problemy oraz otwartość na osoby z zewnątrz. Kolejną korzyścią jest obserwacja zachodzących zmian w czasie. Jest to niezmiernie ważne, gdyż pozwala pokazać jak rola danej osoby czy zespołu zmienia się w czasie oraz jak bardzo popularny jest dany temat (czy zainteresowanie nim rośnie czy maleje). Inną korzyścią może być pokazanie w jakich zespołach pracują najlepsi naukowcy, czy preferują oni duże ekipy, czy raczej małe.

Warto zauważyć, że zebrane dane mogą posłużyć nie tylko do zbierania suchy faktów. Nie istnieje przeszkoda by wyszukiwać w nich pewne wzorce zachowań. Jedną z takich obserwacji wykazał Quattrociocchi i Amblard [3]. Dzięki przeprowadzonym badaniom nad publikacjami z dziedziny fizyki odkryli oni zadziwiający wzrost średniej liczby cytowań w 1999 roku. Po głębszym przyjrzeniu się publikacjom okazało się, że zainteresowanie to jest związane z otrzymaniem nagrody Nobla przez jednego z fizyków. Jak wykazał dalsza analiza, nagroda ta przyczyniła się do wzrostu zainteresowaniem tematem oraz rozpoczęcia „budowy” społeczności wokół tematu Noblisty (poprzez nawiązanie współpracy przez zespoły pracujące wcześniej niezależnie). Przykład ten wspaniale obrazuje też jak ważną rolę w pracach badawczych mają nagrody i wyróżnienia. Inny przykład zachowań pokazał w swojej publikacji Kas [2]. Wykazał on, w jaki sposób pojawiają się nowe osoby w środowisku akademickim, a mianowicie doświadczeni naukowcy przyciągają do siebie nowych współpracowników. Dodatkowo zaobserwowano, że doświadczeni naukowcy przyciągają siebie nawzajem, co obrazuje nawiązanie współpracy i wspólne prowadzenie prac.

Jak widać, z badań nad środowiskiem naukowym można wyciągnąć bardzo wiele informacji, które to mogą być wykorzystane przez przemysł jak i sam świat naukowców. Pozostaje jednak pytanie w jaki sposób można dokonać takiej ocenę. Do tego celu potrzebne są odpowiednie dane, a mianowicie publikacje naukowe. Zawierają one informacje o dziedzinie badań (poprzez nazwę czasopisma), autorach, ośrodku badawczym oraz referencje do wykorzystanych materiałów [3]. Dodatkowo do analizach wykorzystuje się daty publikacji, co pozwala zaobserwować zmiany w czasie. (Oczywiście różne metody badań mogą korzystać z różnych danych, np. Kas [2] do swych badań dostarcza dla każdego artykułu jego źródło w LaTeXu.) Niestety w trakcie analizy posiadanych danych można natrafić na wiele problemów [2, 3]. Jednym z nich jest reprezentacja posiadanej wiedzy, a dokładnie obecność daty publikacji (problem zmiany danych w czasie). Jednym ze sposobów radzenia sobie z tym jest zastosowanie time-varying graphs, który to jest matematycznym frameworkiem służącym do wyrażania zmian w systemach dynamicznych. Innym problemem jaki można napotkać jest identyfikacja autora. Ponieważ istnieją różne sposoby ich zapisów (imię nazwisko, nazwisko imię, inicjał-imienia nazwisko) może się zdarzyć, że dany artykuł zostanie przypisane do innej osoby. Prace nad tym zagadnieniem trwają już od jakiegoś czasu, ale na razie trudno o rozwiązania skuteczne w 100% [4].

Po zebraniu danych można poddać je analizie. W tym celu zaproponowano szereg metod, np. analiza cytować oraz badania sieci dynamicznych. Metody te wykorzystywane są do badań powiązań pomiędzy autorami publikacji. Rozwój tych i innych metod badań pozwolił na zwiększenie analizowanych artykułów, a co za tym idzie na lepsze poznanie badanego świata. Na przykład w 1998 roku została przeprowadzona analiza 120 publikacji z 12 czasopism opublikowanych w latach 1972–1995 [1]. W roku 2012 natomiast Kas i inni [2] przeprowadzili analizę literatury z dziedziny fizyka wysokich energii (ang. high-energy physics) do której wykorzystali 29555 artykułów opublikowanych w latach 1992-2003.

Analiza społeczeństwa naukowców wydaj się być bardzo interesującą dziedziną nauki. Dane opracowane przez osoby zajmujące się tą dziedziną mogą mieć bardzo duże znaczenie dla przemysłu, świata nauki oraz przyszłych naukowców. Bardzo ciekawym rozwiązaniem wydaje się analiza zmian zachodzących w czasie, gdyż może posłużyć do szybkiego reagowania na zachodzące zmiany.

[1] White H.D, & McCain K.W. (1998). Visualizing a discipline: an author co-citation analysis of information science AmSoc Inform Sci, 49 (4), 327-355

[2] Kas, M., Carley, K., & Carley, L. (2012). Trends in science networks: understanding structures and statistics of scientific networks Social Network Analysis and Mining, 2 (2), 169-187 DOI: 10.1007/s13278-011-0044-6

[3] Quattrociocchi, W., Amblard, F., & Galeota, E. (2011). Selection in scientific networks Social Network Analysis and Mining, 2 (3), 229-237 DOI: 10.1007/s13278-011-0043-7

[4] Miklosik P., Nowicki P., Nawrocki P. (2012): Web-based Bibliometric Data Warehouse. 38th International Conference on Current Trends in Theory and Practice of Computer Science

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: